سوئیزی به گفته اندیشمند معارضش کنت گالبرایت برجسته ترین مارکسیست امروز آمریکاست. نوشته ها و آرای این اقتصاددان تحصیلکرده «هاروارد» بیش از هفت دهه یعنی از اوایل دهه 1930 تا سال های پایانی قرن بیستم، نقل محافل مارکسیستی غرب و جهان بود. سوئیزی بیش از نیم قرن در هیات تحریریه نشریه «مانتلی ریویو» حضور داشت که یک نشریه سوسیالیستی مستقل به شمار می رود. این نشریه در سال 1949 به همت سوئیزی و لئو هابرمن پایه گذاری شد. سوئیزی اگر چه اشتهار خود را مدیون اقتصاد است اما در زمینه مسائل اجتماعی نیز صاحبنظر است. تاثیر آرا و اندیشه های سوئیزی بر جامعه شناسی، تاریخ و دیگر علوم اجتماعی انکارناپذیر است. او که نگرشی کلی به مسائل جهانی داشت توانست درکی نوین از امپریالیسم و انقلاب را به ویژه به جهان سوم عرضه کند.
جوزف شومپیتر نقش بسزایی در شکل گیری اندیشه سوئیزی داشت. در میان اقتصاددانان جهان شومپیتر جایگاهی همسان کارل مارکس و جان مینارد کینز دارد.شومپیتر در سال 1932 دانشگاه بن آلمان را ترک کرد تا در دانشگاه هاروارد آمریکا به تدریس بپردازد. در پاییز 1933 یعنی در دومین سال تدریس در هاروارد، ملاقاتی میان شومپیتر و سوئیزی صورت گرفت. در آن زمان سوئیزی به تازگی لیسانس اقتصاد را از دانشگاه هاروارد گرفته بود و در دوره دکترا مشغول تحصیل بود. به رغم تفاوت فاحش میان نظرات این دو تن (شومپیتر محافظه کاری بود که به شدت با«آیین نو» مخالفت می کرد) به زودی یک رابطه مستحکم دوستی میان آنها برقرار شد. در اواسط دهه 1930 سوئیزی به عنوان دستیار آموزشی شومپیتر برای دانشجویان سال اول رشته اقتصاد برگزیده شد.
عقاید سوئیزی به تدریج رنگ و بوی رادیکال تر به خود می گرفت. او که در سال های اقامت در لندن با مارکسیسم آشنا شده بود تحت تاثیر این ایدئولوژی به مطالعه عمیق تر «رکود بزرگ» پرداخت. احتمالاً تحت تاثیر اندیشه های مارکسیستی بود که سوئیزی از همان ابتدا بر مساله «انحصار کامل» و «انحصار چندجانبه» انگشت گذاشت و تئوری «رقابت ناقص» را بسط داد. حاصل این مطالعات ابداع «منحنی شکسته تقاضا» برای قیمت گذاری در شرایط انحصار چندجانبه بود. در سال 1936 با انتشار «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول» توسط کینز اندیشه سوئیزی تغییری شگرف یافت. وی در سال 1938 با همکاری چند اقتصاددان برجسته هاروارد «طرح اقتصادی برای دموکراسی آمریکایی» را برای برون رفت از بحران اقتصادی ارائه داد.
اما اندیشه سوئیزی در سال 1942 با انتشار «نظریه توسعه سرمایه داری» جهت دیگری به خود گرفت. اگر چه این کتاب بر مبنای اصول اقتصاد سیاسی مارکسیستی نوشته شده بود اما عنوان آن «تئوری توسعه اقتصادی» شومپیتر را تداعی می کرد. این کتاب حاوی مجموعه سخنرانی های سوئیزی در کلاس اقتصاد سوسیالیستی دانشگاه هاروارد است. انتشار این کتاب ضمن اینکه نویسنده را از جمع رایج اقتصاددانان معاصر آمریکا دور کرد اما وی را به عنوان یکی از برجسته ترین اقتصاددانان مارکسیست قرن بیستم به جهانیان معرفی کرد. به گفته شومپیتر «سوئیزی یک نظریه پرداز تمام عیار است که بهترین مقدمه را بر ادبیات مارکسیستی نوشته است.»
شومپیتر «سوئیزی» را در ردیف اقتصاددانان برجسته ای چون «جون رابینسون» قرار می دهد.
شومپیتر و سوئیزی بحث های فراوانی در زمینه سرمایه داری و سوسیالیسم با یکدیگر داشتند یکی از معروف ترین این بحث ها «آینده سرمایه داری» است که در زمستان سال 47- 1946 در دانشگاه هاروارد برگزار شد. «پاول ساموئلسون» اقتصاددانی که برنده نخستین جایزه نوبل اقتصاد شد درباره این مباحثه می گوید: «روزی به یادماندنی بود. دو غول اقتصاد بر سنگفرش هاروارد قدم می زدند.» شومپیتر نقش مارکس را در شکل گیری تئوری سرمایه داری صنعتی انکار نمی کرد و اعتراف می کرد از او بسیار تاثیرپذیرفته است.
سوئیزی بعدها در مقدمه ای که بر کتاب «امپریالیسم و طبقات اجتماعی» شومپیتر نوشت آن را «تاریخ کامل سرمایه داری» نامید.
سوئیزی سه مرحله را در تکامل سرمایه داری تشخیص می دهد: انحصار رکود و سرمایه داری مالی و ویژگی بارز مرحله آخر این تکامل فرآیند «جهانی شدن» است. وی در عین حال نقش این فرآیند را در هدایت تحولات دهه های پایانی قرن بیستم نفی می کند. سوئیزی تاریخ «جهانی شدن» را به نخستین سال های پیدایش سرمایه داری برمی گرداند و ویژگی بارز فرآیند اخیر را تغییرات بنیادین در انباشت سرمایه در مرکز سیستم سرمایه داری جهانی و رابطه میان مرکز و پیرامون ارزیابی می کند.سوئیزی علاوه بر ارائه تحلیل تاریخی از حرکت تکاملی سرمایه داری، به ویژگی های «جامعه پس از انقلاب» پرداخته و علل انحطاط رژیم هایی را برمی شمارد که از الگوی شوروی تبعیت می کردند. در دهه های 1970 و 1980 وی توجه خود را به مسائل زیست محیطی معطوف کرد و مقالات فراوانی تحت عنوان «شهر و اتومبیل»، «سرمایه داری و محیط زیست»، «سوسیالیسم و محیط زیست» و... به نگارش درآورد.
پایه گذاری «مانتلی ریویو» توسط سوئیزی و هابرمن در سال 1949 تظاهری علنی به تجمع غیرعلنی متفکران مارکسیست بخشید. به زودی متفکرانی چون «پل باران»، «هاری مگراف» و «هاری بریورمن» به این نشریه پیوستند و «مانتلی ریویو» به مرکزی مهم برای بسط تئوری های امپریالیسم، وابستگی و سیستم های جهانی تبدیل شد.
متفکرانی چون «اولیورکاکس»، «آندره گاندرفرانک»، «سیمرامین» و «ایمانوئل والرشتاین» نظریات جدید و قابل بحثی را در این نشریه مطرح کردند.
در سال 1994 سوئیزی با نگاهی به گذشته، نیمه دوم قرن بیستم را دوره ضد انقلاب جهانی سرمایه داری نامید که هدف آن کشاندن سوسیالیسم جهانی به موضع دفاعی است. حاصل این تلاش شکست جوامع سوسیالیستی در دهه 1990 و متلاشی شدن بلوک سوسیالیسم در جهان بود. معهذا سوئیزی با یًأس و سرخوردگی بیگانه است: «دیوانگی است اگر اهمیت تحولات اخیر نادیده گرفته شود اما در عین حال دیوانگی است که سند مرگ سوسیالیسم نیز امضا شود. شرایطی که موجب پیدایش و رشد سوسیالیسم شد هنوز وجود دارد لذا هنگامی که نسل جدیدی از استثمارشدگان قدم به صحنه بگذارند، سوسیالیسم دوباره در شکل و قالبی جدید نمایان خواهد شد. آنچه ما به مثابه مارکسیست باید انجام دهیم، توضیح و تشریح آن چیزی است که روی داده و مسیری است که طی شده است تا نسل جدید بتواند فرآیندهای جاری در دنیای سرمایه داری را درک کند. نباید امید خود را به بهبود شرایط زندگی بشر، حتی لحظه ای از دست بدهیم...»
اکنون که بیش از 15سال از فروپاشی سوسیالیسم می گذرد، دوباره نشانه هایی از احیای سوسیالیسم به مثابه یک نیروی تاریخی-جهانی به چشم می خورد، ضمن اینکه ماهیت استثمارگرانه و بحران خیز کاپیتالیسم نیز بیش از پیش در مقابل دیدگان جهانیان قرار گرفته است. جنگ همزاد سرمایه داری است. اکنون کاپیتالیسم هار، جهان را در جنگ و خونریزی غرق کرده و محیط زیست را عرصه تاخت وتازهای ویرانگر خود قرار داده است. گرسنگی و نابرابری نیز در جهان رو به افزایش و تعمیق است. در این شرایط آثار دانشمندانی چون «پل سوئیزی» برای نسل جوان راهگشاست. آنها می توانند از این طریق در مبارزه خود برای جهانی بهتر با تاریخ سرمایه داری آشنا شده و روش های مبارزه با این سیستم استثمارگر را بیاموزند.